Giáo án Đạo đức 1 - Chủ đề: Thật thà - Bài 10: Lời nói thật - Trường Tiểu học Hương Điền

 Giáo án Đạo đức lớp 1. Tuần 22 - Trường Tiểu học Hương Điền
 CHỦ ĐỀ: THẬT THÀ
 BÀI 10: LỜI NÓI THẬT
 (2 tiết, dạy tiết 1)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
Học xong bài này, HS cần đạt được những yêu cầu sau: 
- Nêu được một số biểu hiện của lời nói thật. 
- Giải thích được vì sao phải nói thật. 
- Thực hiện nói thật trong giao tiếp với người khác.
- Đồng tình với những lời nói thật; không đồng tình với những lời nói dối. 
II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Sách giáo khoa Đạo đức 1. 
- Câu chuyện của giáo viên về việc đã dũng cảm nói thật (nếu có). 
- Clip câu chuyện “Cậu bé chăn cừu”. 
 Lưu ý: 
- GV có thể sử dụng câu chuyện hoặc clip khác thay thế câu chuyện “Cậu bé chăn cừu” 
cho hoạt động Kể chuyện theo tranh. 
- Một số tình huống nói thật phù hợp với trường, lớp, địa phương (để thay thế những 
tình huống đưa ra trong SGK). 
III. GỢI Ý CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
 KHỞI ĐỘNG
Cùng bạn chơi trò “Đoán xem ai nói thật?”. 
- GV hướng dẫn HS cách chơi: 
+ GV mời một nhóm 4 - 6 HS lên tham gia trò chơi. Nhóm chơi chọn đồ vật cất giấu. 
+ Nhóm chơi cử một bạn là người đoán người nào nói thật để tìm đồ vật được cất giấu. 
Người đoán sẽ được bịt kín mặt lại. Sau đó, những người chơi còn lại thống nhất nơi 
cất giấu đồ vật và cử một bạn là người nói đúng vị trí cất giấu, còn những người khác 
nói sai vị trí cất giấu. 
+ Nhóm HS chơi trò chơi Sau khi tháo bịt mắt ra, người đoán sẽ đặt câu hỏi cho các 
bạn chơi (ví dụ: Bút giấu ở đâu?). Các bạn chơi đưa ra các câu trả khác nhau, trong đó 
chỉ có một người nói đúng vị trí cất giấu đồ vật. Người đoán sẽ phải quan sát nét mặt, 
cử chỉ, giọng nói của các bạn chơi và đoán xem ai là người nói thật để từ đó tìm ra 
đúng vị trí cất giấu đồ vật. 
- Sau khi chơi xong, GV có thể đặt câu hỏi cho các HS tham gia trò chơi, ví dụ: 
1) Tại sao em lại đoán là bạn đó nói thật? 
2) Những dấu hiệu nào của bạn khiến em cho rằng bạn đã không nói thật? 
- GV dẫn HS vào bài học. 
 Lưu ý: GV có thể tổ chức cho HS chơi theo nhóm nhỏ hoặc chơi trước lớp. trước 
lớp. Giáo án Đạo đức lớp 1. Tuần 22 - Trường Tiểu học Hương Điền
 KHÁM PHÁ
Hoạt động 1: Kể chuyện theo tranh “Cậu bé chăn cừu” 
* Yêu cầu cần đạt 
- HS nhận diện tình huống có vấn đề liên quan đến việc cần nói thật. 
- HS được phát triển năng lực giao tiếp, năng lực sáng tạo. 
 * Cách tiến hành: 
- GV nêu yêu cầu của hoạt động. 
- HS quan sát từng bức tranh, nêu nội dung chính trong mỗi bức tranh. 
- HS kể chuyện theo nhóm đối. 
- GV gọi 1-2 nhóm HS kể lại câu chuyện trước lớp. 
- HS bình chọn nhóm kể chuyện hay. 
- GV khen ngợi những HS/nhóm HS kể tốt. 
- GV có thể kể lại rõ ràng câu chuyện: Ngày xưa, có một cậu bé chăn cừu nọ. Cậu 
thường chăn cừu ở nơi đồng cỏ xa xôi. Người làng thường dặn cậu bé: “Khi nào có chó 
sói xuất hiện, cháu hãy nhớ hét to kêu cứu!”. Một ngày nọ, cậu bỗng muốn trêu đùa 
mọi người cho vui. Cậu thầm nghĩ: “Mình sẽ giả vờ có chó sói, hét to kêu cứu, xem 
mọi người thế nào”. Nghĩ xong, cậu chụm hai tay ở miệng, kêu lên thật to: “Sói! Có 
sói! Cứu cháu với!”. Nghe thấy vậy, trời dân làng bèn bỏ hết công việc đang làm dở 
dang, vác gậy, vác cuốc xẻng đến cứu cậu bé thoát khỏi chó sói. Chạy đến nơi, họ 
chẳng nhìn thấy chó sói đâu, chỉ nhìn thấy cậu bé đang ôm bụng cười như nắc nẻ. Khi 
ấy, họ biết là đã bị cậu bé lừa. Họ nhìn cậu bé đầy vẻ tức giận. Một hôm, chó sói xuất 
hiện thật. Đó là một con chó sói trông vô cùng dữ tợn.
Vừa nhìn thấy chó sói, cậu bé đã run bắn lên, vội vàng hét lớn: “Chó sói! Cứu cháu 
với!”. Người làng ở gần đó nghe thấy tiếng kêu cứu của cậu bé, nhưng họ nghĩ cậu lại 
nghịch ngợm, tìm cách lừa họ như lần trước, nên họ coi như không nghe thấy gì cả, 
tiếp tục làm các công việc của mình, mặc kệ cậu bé. Khi ấy con chó sói không thấy ai 
đe doạ mình cả, bèn lao vào ăn thịt đàn cừu của cậu bé. 
Hoạt động 2: Thảo luận 
 * Yêu cầu cần đạt: HS giải thích được vì sao cần nói thật. 
 * Cách tiến hành: 
- GV lần lượt nêu câu hỏi để HS trả lời: 
1) Vì sao khi chó sói xuất hiện, dân làng lại không đến giúp cậu bé? 
2) Nói dối có tác hại gì? Nêu ví dụ. 
3) Nói thật mang lại điều gì? 
- HS đưa ra các câu trả lời trước lớp và khai thác các ý kiến được đưa ra. 
- HS nhận xét, bổ sung câu trả lời (nếu có ý kiến bổ sung). 
- GV tổng kết: Giáo án Đạo đức lớp 1. Tuần 22 - Trường Tiểu học Hương Điền
+ Khi chó sói xuất hiện, dân làng lại không đến giúp cậu bé vì họ không còn tin những 
gì cậu bé nói là thật nữa. Điều này là do trước đây cậu bé đã từng nói dối, trêu đùa họ. 
+ Nói dối có rất nhiều tác hại. Tác hại lớn nhất là làm mất niềm tin ở người khác, sẽ 
không nhận được sự giúp đỡ của người khác khi cần thiết. 
+ Nói thật giúp cho em có thể tạo được niềm tin, sự tôn trọng từ người khác và luôn 
nhận được sự giúp đỡ khi cần thiết. 
Hoạt động 3: Xem tranh 
 * Yêu cầu cần đạt: HS nêu được một số biểu hiện của nói thật. 
 * Cách tiến hành: 
 Tranh 1: 
- GV nêu yêu cầu cần thực hiện đối với tranh 1. 
- HS quan sát tranh 1 mục c SGK Đạo đức 1, trang 51, nêu nội dung tình huống được 
thể hiện trong bức tranh. 
- GV nêu lại nội dung tình huống trong tranh: Bạn nam làm vỡ lọ hoa. Khi cô giáo hỏi 
ai làm vỡ lọ hoa, bạn nam nói: “Em xin lỗi cô vì đã làm vỡ lọ hoa ạ!”. 
- HS quan sát tranh 1, trả lời những câu hỏi GV đưa ra: 
1) Bạn nam trong tranh nói như vậy là nói thật hay nói dối?
2) Em có đồng tình với việc làm của bạn nam không? 
3) Theo em, cô giáo sẽ cảm thấy như thế nào trước lời nói của bạn nam? 
4) Đã bao giờ em gặp tình huống giống bạn nam chưa? Em đã ứng xử như thế nào khi 
ấy? 
- HS, GV nhận xét câu trả lời của HS. 
- GV kết luận đối với tình huống trong tranh 1: 
1/ Việc bạn nam nhận lỗi làm vỡ lọ hoa cho thấy bạn nam là người nói thật. 
2/ Cô giáo sẽ rất hài lòng với cách làm của bạn nam và sẽ tha thứ cho bạn nam. 
3/ Do đó, theo thầy/cô, chúng ta nên đồng tình với việc làm của bạn nam và cô tin rằng 
bạn nam sẽ cẩn thận hơn những lần sau. 
 Tranh 2: 
- GV nêu yêu cầu cần thực hiện đối với tranh 2. 
- HS quan sát tranh 2, SGK Đạo đức 1, trang 52 nêu nội dung tình huống được thể hiện 
trong bức tranh. -GV nêu nội dung tình huống trong tranh: Bạn nam đi học muộn. Khi 
gặp bạn sao đỏ, bạn nam đã nói lí do đi học muộn với bạn là do “Tớ ngủ quên”. 
- HS trả lời những câu hỏi GV đưa ra: 
1) Bạn nam trong tranh 2 nói như vậy là nói thật hay nói dối? 
2) Em có đồng tình với việc làm của bạn nam không? 
3) Đã bao giờ em gặp tình huống giống bạn nam chưa? Khi ấy, em đã ứng xử như thế 
nào? 
- HS, GV nhận xét câu trả lời của HS. Giáo án Đạo đức lớp 1. Tuần 22 - Trường Tiểu học Hương Điền
- GV kết luận đối với tình huống trong tranh 2: Việc bạn nam đi học muộn là chưa thực 
hiện đúng Nội quy trường, lớp. Tuy nhiên, bạn nam đã nói thật lí do đi học muộn. 
Chúng ta đồng tình với cách cư xử của bạn nam và tin rằng bạn nam từ lần sau sẽ đi 
học đúng giờ. 
 Tranh 3: 
- GV nêu yêu cầu cần thực hiện đối với tranh 3. 
- HS quan sát tranh 3, SGK Đạo đức 1, trang 52 nêu nội dung tình huống được thể hiện 
trong bức tranh. 
- GV nhắc lại nội dung tình huống trong tranh: Bạn nữ mải xem ti vi nên chưa sắp xếp 
sách vở. Khi mẹ hỏi vì sao chưa sắp xếp sách vở, bạn nữ nói: “Con mệt quá!”. 
- HS trả lời những câu hỏi GV đưa ra: 
1) Bạn nữ trong tranh 3 nói như vậy là nói thật hay nói dối? 
2) Em có đồng tình với việc làm của bạn nữ không?
3) Theo em, mẹ bạn nữ sẽ cảm thấy như thế nào khi nghe bạn nữ nói như vậy? 
4) Đã bao giờ em gặp tình huống giống bạn nữ chưa? Em đã ứng xử như thế nào khi 
ấy? 
- HS, GV nhận xét câu trả lời của HS. 
- GV kết luận đối với tình huống trong tranh 3: 
+ Bạn nữ đã nói dối khi mẹ hỏi vì sao chưa sắp xếp sách vở. Sự thật là do bạn mải xem 
ti vi chứ không phải do mệt. Chúng ta không nên đồng tình với việc bạn nữ nói dối. 
+ Nói thật là nói đúng sự việc đã diễn ra, nhận lỗi do mình gây ra. Nói thật cho thấy 
em là người dũng cảm và đáng tin cậy. 
 Lưu ý: 
- GV có thể giao việc cho HS thảo luận lần lượt theo từng tranh. 
- GV có thể giao việc cho mỗi nhóm thảo luận với một bức tranh.
 LUYỆN TẬP 
Hoạt động 1: Bày tỏ thái độ 
 * Mục tiêu: 
- HS thể hiện thái độ đồng tình hoặc không đồng tình với những ý kiến về việc nói thật 
và nói dối. 
- HS được phát triển về năng lực tư duy phê phán. 
 * Cách tiến hành: 
- GV nêu yêu cầu của hoạt động. 
- GV (hoặc một HS có khả năng đọc tốt) đọc to các ý kiến được đưa ra trong sách. 
- HS suy nghĩ cá nhân và bày tỏ thái độ về từng ý kiến. 
- HS đưa ra lời giải thích cho thái độ mình lựa chọn đối với ý kiến đưa ra. 
- GV kết luận (ứng với từng ý kiến được trao đổi): Giáo án Đạo đức lớp 1. Tuần 22 - Trường Tiểu học Hương Điền
+ Với ý kiến 1 “Người nói thật là người đáng tin cậy. Đồng tình, vì người nói | thật sẽ 
không trêu đùa, làm hại người khác bởi những lời nói không đúng. 
+ Với ý kiến 2 “Nên nói dối để tránh bị phạt”: Không đồng tình, vì nói dối có thể sẽ 
tránh bị phạt nhưng khi đã bị phát hiện thì người nói dối sẽ bị mất niềm tin ở người 
khác, khiến người khác ngần ngại giúp đỡ, sẻ chia. 
+ Với ý kiến 3 “Không nên nói dối, đổ lỗi cho người khác”. Đồng tình, vì nói dối đổ 
lỗi cho người khác là việc làm không tốt, thể hiện sự thiếu dũng cảm, hay hèn nhát. 
+ Nếu em thấy bạn nào có ý kiến chưa phù hợp với việc nói thật/nói dối, em nên giải 
thích cho bạn hiểu.
 Lưu ý:
- HS có thể bày tỏ ý kiến bằng những cách khác nhau, ví dụ: giơ mặt cười - mặt mếu, 
giơ thẻ xanh - thẻ đỏ, giơ tay,... 
- GV nên tôn trọng tất cả các ý kiến HS đưa ra, chú trọng vào lời giải thích của HS, 
không nên phán xét đúng - sai với các ý kiến của HS.
Hoạt động 2: Đóng vai
 * Yêu cầu cần đạt: HS biết lựa chọn và thực hiện cách ứng xử phù hợp trong một 
số tình huống cụ thể liên quan đến việc nói thật. 
 * Cách tiến hành: 
- GV yêu cầu HS nêu các tình huống ở mục b SGK Đạo đức 1, trang 25. 
- GV phân công các nhóm HS thảo luận đưa ra cách xử lý tình huống. 
- HS làm việc theo nhóm. 
- Với mỗi tình huống, GV mời 1-2 nhóm lên đóng vai; các nhóm khác quan sát để đưa 
ra lời nhận xét, đặt câu hỏi (nếu có). Nhóm khác có thể đưa ra cách ứng xử của nhóm 
mình. 
- Gợi ý cách nhận xét:
1) Cách ứng xử trong tình huống đã phù hợp hay chưa? 
2) Có cách ứng xử nào khác không? 
- GV kết luận:
+ Tình huống 1: Cách xử lí phù hợp là Chi nên nói thật với bạn về lỗi của mình, xin lỗi 
và đề nghị cách sửa lỗi (Ví dụ: dán lại vở cho bạn, hoặc nhờ mẹ mua vở mới cho bạn). 
+ Tình huống 2: Cách xử lí phù hợp là Mai nên nói thật với mẹ, xin lỗi mẹ với thái độ 
chân thành và đề nghị cách sửa lỗi. (Ví dụ: Con xin lỗi mẹ ạ! Con sơ ý đã làm quên lời 
mẹ dặn. Bây giờ con mang đồ sang cho bà ngay nhé.) 
 Lưu ý:
- GV có thể cho cả lớp lần lượt xử lí từng tình huống hoặc phân công mỗi nhóm xử lí 
một tình huống.
- GV có thể thay đổi tình huống khác cho phù hợp với lớp, trường, địa phương của 
mình. Giáo án Đạo đức lớp 1. Tuần 22 - Trường Tiểu học Hương Điền
 - Lời nói thật và cách khắc phục của HS đưa ra cho mỗi tình huống có thể đa dạng, 
khác nhau. GV không nên áp đặt theo một cách nói và cách khắc phục duy nhất.
Hoạt động 3: Tự liên hệ 
 * Yêu cầu cần đạt: 
- HS biết đánh giá việc nói thật, nói dối của mình và có ý thức điều chỉnh hành vi nói 
thật của mình. 
 * Cách tiến hành: 
- HS chia sẻ theo nhóm đôi, trả lời các câu hỏi: 
1) Bạn đã bao giờ dũng cảm nói thật khi mắc lỗi chưa? 
2) Khi đó bạn cảm thấy như thế nào? 
3) Sau khi bạn nói thật, người đó có thái độ như thế nào? 
- Một vài HS chia sẻ lại trước lớp. 
- GV có thể chia sẻ với HS kinh nghiệm của mình. 
- GV khen HS đã biết dũng cảm nói thật và khuyến khích HS luôn nói thật.
Vận dụng 
- HS tìm hiểu những câu chuyện về dũng cảm nói thật (qua ti vi, qua bố mẹ, người 
thân...). 
- HS chia sẻ với bạn một câu chuyện về dũng cảm nói thật mà mình đã biết (ví dụ: Câu 
chuyện Lê - nin đánh vỡ cốc khi đến thăm nhà dì). 
- GV nhắc HS luôn nói thật ở trường, ở nhà, ở ngoài, không chỉ nói thật với thầy cô, 
ông bà, cha mẹ, mà nói thật với bạn bè, em nhỏ; khi thấy bạn nói dối, em nên nhắc nhở 
bạn. 
- GV hướng dẫn HS thả hình ngôi sao vào “Giỏ việc tốt” mỗi ngày HS dũng cảm nói 
thật. 
 Lưu ý: Sau mỗi tuần, GV có thể hỏi HS tổng kết có được bao nhiêu ngôi sao việc 
tốt về việc dũng cảm nói thật.
 Tổng kết bài học
- HS trả lời câu hỏi: Em rút ra được điều gì sau bài học này? 
- GV yêu cầu HS đọc lời khuyên trong SGK Đạo đức 1, trang 54. 
- GV chia sẻ: Dũng cảm nói thật trong một số tình huống không phải là điều dễ dàng. 
Tuy nhiên nếu em làm được điều đó, em sẽ cảm thấy lòng nhẹ nhàng, thanh thản và 
được mọi người tin cậy. 
- GV đánh giá sự tham gia học tập của HS trong giờ học, tuyên dương những HS học 
tập tích cực và hiệu quả.